Wieczorem sięgasz po IQOS zamiast papierosa i zastanawiasz się, czy to rzeczywiście zdrowszy wybór. IQOS nie jest zdrowy ani bezpieczny, choć przy całkowitym przejściu z papierosów może zmniejszyć narażenie na część szkodliwych substancji; to jednak nie rozstrzyga, jak zmieni się długoterminowe ryzyko.
Najkrócej: podgrzewanie tytoniu nie usuwa ryzyka
- IQOS podgrzewa tytoń, a wytworzony aerozol wdychasz do płuc.
- Nikotyna uzależnia, a aerozol zawiera szkodliwe związki.
- Używanie IQOS i papierosów równocześnie nie jest tym samym co całkowite przejście na podgrzewacz.
- Najmniej ryzykowny wybór to rezygnacja z wyrobów tytoniowych i nikotynowych.
IQOS nie jest zdrowy, nawet jeśli tytoń się nie pali
Brak płomienia może brzmieć uspokajająco, ale podczas używania IQOS nadal wdychasz aerozol powstający z podgrzewanego tytoniu. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że podgrzewane wyroby tytoniowe zawierają nikotynę i substancje rakotwórcze, a ich emisje niosą szkodliwe związki.
Nikotyna podtrzymuje uzależnienie, a samo podgrzewanie nie sprawia, że produkt staje się obojętny dla organizmu. Prawdę mówiąc, hasło „bez spalania” mówi o sposobie działania urządzenia, a nie o tym, że inhalowany aerozol jest bezpieczny.
Mniej niektórych substancji nie oznacza znanego poziomu ryzyka
Tu łatwo pomylić dwie różne rzeczy: mniejszą ekspozycję na wybrane związki i potwierdzoną ochronę przed chorobami. FDA zezwalała na przekazywanie ograniczonego twierdzenia o niższej ekspozycji przy całkowitym przejściu z papierosów na konkretne produkty IQOS objęte jej decyzją. Jednocześnie zaznacza, że decyzja nie oznacza uznania tych produktów za bezpieczne i dotyczy rynku amerykańskiego, nie polskiej rekomendacji zdrowotnej. Szczegóły opisuje amerykańska Agencja Żywności i Leków.
Przegląd badań opublikowany w 2024 roku pod nazwą „A scoping review of the toxicity and health impact of IQOS” opisał rozbieżności między wynikami badań producenta a częścią niezależnych analiz. Autorzy wskazali, że ustalenia niezależnych zespołów nie zawsze potwierdzały wnioski o niższej toksyczności i ryzyku. Nie da się więc uczciwie sprowadzić sprawy do obietnicy, że IQOS jest bezpiecznym zamiennikiem papierosów.
Używasz IQOS razem z papierosami? To zmienia ocenę sytuacji
Jeśli w ciągu dnia korzystasz z podgrzewacza, a przy okazji palisz tradycyjne papierosy, nie nastąpiło całkowite przejście na IQOS. To rozróżnienie jest ważne, bo dane o obniżonej ekspozycji dotyczą całkowitego zastąpienia papierosów, a nie używania obu produktów naprzemiennie. Przy podwójnym używaniu nie zakładaj, że ograniczenie liczby papierosów automatycznie oznacza proporcjonalny spadek ryzyka.
| Sytuacja | Co może z niej wynikać | Co zrobić |
|---|---|---|
| IQOS zastępuje wszystkie papierosy | Może zmniejszyć ekspozycję na część substancji, ale nadal dostarcza nikotynę i nie jest wolny od ryzyka. | Potraktuj to co najwyżej jako etap, a nie końcowy cel; rozważ plan odstawienia nikotyny. |
| Używasz IQOS i nadal palisz papierosy | Łączysz dwa źródła nikotyny i narażenia na substancje ze spalania oraz podgrzewania tytoniu. | Ustal plan rezygnacji z papierosów i skorzystaj ze wsparcia w rzucaniu palenia. |
| Nie używasz tytoniu, ale rozważasz IQOS | Zaczynasz używać produktu uzależniającego, bez zdrowotnej korzyści wynikającej z zastąpienia papierosów. | Nie zaczynaj. |
| Masz duszność, ból w klatce piersiowej albo nasilający się kaszel | Objawów nie da się bezpiecznie przypisać samemu IQOS bez oceny medycznej. | Skontaktuj się z lekarzem; przy nagłych lub silnych objawach szukaj pilnej pomocy. |
Ciąża, młody wiek i objawy wymagają szczególnej ostrożności
W przypadku ciąży, karmienia piersią, chorób serca lub układu oddechowego ryzyko związane z nikotyną i aerozolem warto omówić z lekarzem. Młodzież i osoby, które wcześniej nie używały nikotyny, nie powinny zaczynać od IQOS: brak dymu papierosowego nie usuwa ryzyka uzależnienia.
Jeśli po użyciu pojawia się duszność, ucisk w klatce piersiowej lub nasilone dolegliwości, nie próbuj rozstrzygać samodzielnie, czy winny jest podgrzewacz. Ogranicz ekspozycję i skonsultuj objawy z lekarzem; gdy są nagłe lub ciężkie, potrzebna jest pilna pomoc. Objawów nie da się wiarygodnie zdiagnozować na podstawie samego rodzaju używanego produktu.
Odstawienie daje lepszy cel niż zamiana jednego wyrobu na drugi
Jeśli rozważasz IQOS, bo chcesz rzucić papierosy, możesz od razu poprosić o pomoc w opracowaniu planu odstawienia. W Polsce działa Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym pod numerem 801 108 108; informacje o dostępnych formach wsparcia publikuje Główny Inspektorat Sanitarny.
Uważam, że najuczciwiej patrzeć na IQOS jak na wyrób tytoniowy o innym sposobie działania, a nie zdrowotny produkt. Jeśli celem jest uwolnienie się od nałogu, rozważ konsultację z lekarzem lub farmaceutą w sprawie metod rzucania palenia, zamiast zakładać, że sama zmiana urządzenia rozwiąże problem.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Przed podjęciem decyzji dotyczącej zdrowia lub leczenia skonsultuj się ze specjalistą.
